تبلیغات
اهل بیت(علیهم السلام) - 49.هدف از آفرینش انسان
اهل بیت(علیهم السلام)
یا اباصالح المهدی ادرکنا
صفحه نخست       پست الکترونیک          تماس با ما              ATOM            طراح قالب
گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من
درباره وبلاگ


این وبلاگ صرفا علمی و تحقیقی و در راستای نشر و ترویج فرهنگ و معارف اسلامی برای استفاده اقشار مختلف جامعه خصوصا جوانان راه اندازی شده است و در آن علاوه بر آثار و نوشته های مدیر وبلاگ از مقالات و نوشته های علمی از سایر نویسندگان و سایت های معتبر نیز با ذکر منبع بهره برده می شود و از هر گونه پیشنهاد و انتقاد علمی و منصفانه استقبال می شود و نشر و استفاده از مقالات آن با ذکر منبع بلا مانع است.

مدیر وبلاگ :محمود امیریان
نویسندگان

سؤال:

هدف از آفرینش انسان چیست؟

پاسخ:

در پاسخ توجه به چند نکته ضروری است:

1. هدف فاعل یا هدف فعل: یكی از مسائل اساسی كه همیشه برای بشر مطرح بوده و هر انسان عاقل و متفكر پیوسته در اندیشه پاسخ به آن است، هدف زندگی است، یعنی انسان برای چه آفریده شده، برای چه زندگی می‌كند.

سوال «هدف از خلقت چیست» یك وقت به این معناست كه هدف خالق از خلقت چیست، یعنی خالق چه انگیزه‌ای دارد و چه چیز عامل و باعث و محرّك او برای خلقت است، این چیزی است كه خلقت نمی‌تواند باین معنا هدف داشته باشد، این مستلزم نقص و كمبود فاعل (خداوند) است. یعنی این گونه هدفداری تنها در فاعل‌های بالقوه و در مخلوقات صادق است، و در خالق هستی، یعنی خداوند، مورد و مصداق ندارد؛ چون این‌گونه هدف داشتن‌ها برمی‌گردد به استكمال یعنی فاعل با كار خود می‌خواهد به چیزی و كمالی كه ندارد برسد.

ولی یك وقت هدف فعل مطرح است، زیرا هر كاری را كه  در نظر بگیریم این كار بسوی هدف و كمالی است و برای آن كمال آفریده شده تا به آن برسد،[1] مانند گیاهی كه از زمین می‌روید و شروع به رشد و فعالیت می‌كند، و به سوی كمال پیش می‌رود. این غایت فعلی است. آنچه در این پاسخ پی‌گیری می‌شود همین معنای دوّم است:

من نكردم خلق تا سودی كنم

لیك تا بر بندگان جودی كنم

2. غایت در خلقت انسان به این‌كه ماهیت انسان چیست برمی‌گردد؟ و در انسان‌ها چه استعدادهایی نهفته است، و برای انسان چه كمالاتی امكان دارد؟ هر کمالاتی که در امکان انسان باشد باید بحث شود، انسان برای آن کمالات آفریده شده است. بشر به این مقدار می‌فهمد كه انسان برای رسیدن به کمال آفریده شده است، اما کمال انسان در چیست؟ برخی كمال انسان را در برخورداری هرچه بیشتر از لذائذ مادّی می دانند، و اصالت های اجتماعی کمال انسان را در برخورداری دسته جمعی از مواهب طبیعی، اما گروهی كمال انسان را در ترقیات معنوی و روحانی كه از راه ریاضت‌ها و مبارزه با لذائذ مادّی حاصل می‌شود می بینند، و عده‌ای هم کمال را در ترقی عقلانی كه از راه علم و فلسفه حاصل می‌شود می دانند.[2]

حال باید برای رسیدن به پاسخ مطلوب سراغ عقل، این حجت باطنی و درونی خدا و قرآن این كتاب الهی، و تأمین‌كنندة سعادت بشری رفت.

الف: هدف آفرینش از دیدگاه عقل

از نظر عقلی آفرینش نوعی احسان و فیض از جانب خداوند نسبت به موجودات ممكن است؛ یعنی آنچه امكان خلق شدن دارد، خداوند از خلق كردن آن بخل نمی‌ورزد و دریغ نمی‌كند، چنین آفرینشی «حُسن ذاتی دارد» و قیام به چنین فعلی كه ذاتاً پسندیده است، جز آن كه خود فعل زیبا باشد، به چیز دیگری نیاز ندارد، زیرا نشانه جود و فضل اوست. خداوند متعال همان طور كه واجب بالذات است، واجب من جمیع الجهات است، و لذا محال است كه موجودی قابلیت وجود پیدا كند و از ناحیة او افاضه وجود نشود و امساك گردد.[3] از نظر عقلی هر موجودی كه امكان خلق شدن دارد، با زبان حال درخواست وجود و كمال می‌كنند، آفرینش جهان در واقع پاسخ به این امكان و درخواست‌های طبیعی و ذاتی اشیاء است.

خداوند وسایل كمال هر موجودی را در اختیار او می‌گذارد و ارادة حكیمانه او بر این قرار گرفته كه موجود تا موجودات به صورت طبیعی و جبری به سوی كمال خویش حركت كند، در حالی كه ارادة حكیمانه او در برخی موجودات چون انسان بر این تعلق گرفته كه از طریق اختیار و آزادی، كمالاتی را كسب نماید.

از نظرگاه عقل اساساً اصل آفرینش یك گام تكاملی عظیم است، زیرا چیزی را از عدم به وجود آوردن، و نیستی را هستی دادن، و صفر را به مرحلة عدد رساندن است، تمام برنامه‌های دینی و الهی بعد از گام اول در ادامه و راستای همین مسیر، و پی نمودن راه تكامل می‌باشد.[4]

ب: هدف آفرینش در قرآن: قرآن با بینشی عمیق، سرنوشت نهایی و هدف از آفرینش انسان و حتّی جهان را مورد بررسی و كنكاش قرار داده و مقصد و مقصود مشخصی را برای آفرینش بیان نموده است. چرا كه آفرینش این جهان بزرگ و خلقت موجود عظیمی به نام انسان، نمی‌تواند بدون هدف و باطل باشد. قرآن كریم می‌فرماید: «أَ فَحَسِبْتُمْ أَنَّما خَلَقْناكُمْ عَبَثاً وَ أَنَّكُمْ إِلَیْنا لا تُرْجَعُونَ؛ آیا می‌پندارید كه شما را بیهوده آفریده‌ایم و به سوی ما باز نمی‌گردید؟»[5]

یا در جای دیگر در ارتباط با كل نظام هستی می‌فرماید:‌ «یَتَفَكَّرُونَ فِی خَلْقِ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ رَبَّنا ما خَلَقْتَ هذا باطِلاً.» حال این سؤال رخ می‌نماید كه این هدف از نظرگاه قرآن كریم چیست؟ قرآن كریم برای آفرینش انسان اهدافی را بیان نموده است كه برخی از آن‌ها اصلی، برخی تبعی و ابزاری، و برخی به منزلة نتیجه می‌باشد. از این میان می‌توان به موارد زیر اشاره نمود:

الف) آزمایش و ابتلاء:

در آیاتی از قرآن كریم، هدف از آفرینش انسان‌ها آزمایش و امتحان دانسته آن شده است، از جمله كه می‌فرماید: «الَّذِی خَلَقَ الْمَوْتَ وَ الْحَیاةَ لِیَبْلُوَكُمْ أَیُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلاً؛[6] خداوند مرگ و حیات را آفرید تا شما را بیازماید كه كدام یك از شما بهتر عمل می‌كنید و او شكست‌ناپذیر و بخشنده است.» این امتحان برمی‌گردد به ظهور و بروز كمالات انسانی كه در مقدّمه اشاره شد.

ب) علم توحید:

در آیة دیگر، هدف از آفرینش آدمی را علم به قدرت بی‌پایان الهی و آگاهی به یگانگی او می‌داند، آن‌جا كه می‌فرماید: «اللَّهُ الَّذِی خَلَقَ سَبْعَ سَماواتٍ وَ مِنَ الْأَرْضِ مِثْلَهُنَّ یَتَنَزَّلُ الْأَمْرُ بَیْنَهُنَّ لِتَعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ عَلى كُلِّ شَیْ‏ءٍ قَدِیرٌ؛[7] خداوندی كه هفت آسمان را آفرید و از زمین نیز همانند را، فرمان او پیوسته فرود آید تا بدانید خداوند (یگانه) و بر همه چیز توانا است.» [8] معرفت خدا و علم توحید زمینه‌ساز بالاترین كمالات است برای انسان كه سودش به خود انسان برمی‌گردد نه خداوند، چرا كه او غنی مطلق می‌باشد.

ج) عبادت:

در موردی دیگر، از عبادت به عنوان هدف آفرینش انسان و جن نام برده شده است: «وَ ما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إِلاَّ لِیَعْبُدُونِ؛[9] من جنس و انس را نیافریدم جز برای این‌كه عبادتم كنند.» (و بدین‌وسیله به قلّة كمالات راه یابد).

د) رسیدن به رحمت الهی:

در برخی از آیات قرآنی، هدف از آفرینش انسان را رسیدن به رحمت بی‌پایان الهی می‌داند و می‌فرماید: «وَ لَوْ شاءَ رَبُّكَ لَجَعَلَ النَّاسَ أُمَّةً واحِدَةً وَ لا یَزالُونَ مُخْتَلِفِینَ إِلاَّ مَنْ رَحِمَ رَبُّكَ وَ لِذلِكَ خَلَقَهُمْ؛[10] اگر پروردگارت می‌خواست، همة مردم را یك امت قرار می‌داد، ولی آن‌ها همواره مختلفند، مگر كسی كه مورد رحمت الهی قرار گیرد، و برای همین (پذیرش رحمت) خداوند آن‌ها را آفرید».

آیات یاد شده، چهار هدف مهم و اساسی را برای آفرینش آدمی بیان نموده كه برخی اصلی، برخی ابزاری و وسیله‌ای  است (برای رسیدن به هدف اصلی)، و برخی به منزلة نتیجه می‌باشد:

1. آزمایش انسان‌ها.

2. علم به قدرت بی‌پایان الهی.

3. عبودیت.

4. رسیدن به رحمت الهی.

در این میان، می‌توان گفت رسیدن به کمال و نزدیک شدن به خداوند بالاترین هدف آفرینش است، چرا كه مراد از بندگی رسیدن به اوج كمال و قلّة سعادت بشری است و انسان كامل كسی است كه به جوار و آستان قرب الهی راه یافته و در نتیجه، از رحمت بی‌پایان او بهره‌مند شده است. این بهره‌مندی از رحمت الهی، نتیجة عبودیت و رسیدن به مرتبة كمال انسانی است. بنابراین، هدف اصلی از آفرینش انسان رسیدن به کمال است. امّا آزمایش بندگان و عبادت از هدف‌های متوسط و ابزاری و برای رسیدن به آن هدف عالی یعنی کمال می‌باشد. بهره‌مندی از رحمت بی‌پایان الهی هم نتیجة رسیدن به کمال است.[11]

در یك جمله می‌توان گفت هدف از خلقت انسان عبودیت و رسیدن به مرتبة كمال و استفاده از رحمت بی‌پایان الهی است. دادن رحمت نیز، مقتضای ذات الهی است؛ یعنی ذات او این‌گونه فیاض است كه رحمت از او صادر می‌شود و هر موجود را به كمال شایسته خویش می‌رساند.

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:

1. هدف زندگی، استاد مرتضی مطهری، ص 1ـ44.

2. خودشناسی برای خودسازی، استاد مصباح یزدی، ص 1ـ78.

3. تفسیر نمونه استاد مكارم شیرازی، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ج 22. ص 384ـ396.

 

 

 



[1] . مطهری، مرتضی، هدف زندگی، جزوة شماره 7، تهران، حزب جمهوری اسلامی، 1359، ص 5 ـ 6.

[2] . مصباح یزدی، محمدتقی، خودشناسی برای خودسازی، مؤسسة در راه حق، ص 23.

[3] . مطهری، مرتضی، معارف اسلامی، در آثار استاد مطهری، قم، معاونت امور اساتید و دروس معارف اسلامی، چاپ سوّم، 1377، ص 17.

[4] . ر. ك: در ساحل اندیشه، مؤسسة تعلیماتی و تحقیقاتی امام صادق ـ علیه السّلام ـ ، ص 86.

[5] . مؤمنون/ 115.

[6] . ملك/ 2.

[7] . طلاق/ 12.

[8] . طلاق/ 12.

[9] . ذاریات/ 56.

[10] . هود/ 119.

[11] . ر.ك: مكارم شیرازی، ناصر و همكاران، تفسیر نمونه، تهران دارالكتب الاسلامیه، ج 22، ص 384 ـ 396.





نوع مطلب : فلسفه خلقت انسان، 
برچسب ها : هدف از آفرینش انسان، هدف از خلقت، خلقت انسان، هدف آفرینش، امتحان هدف خلقت، ما خلقت الانس و الجن الا لیعبدون، عبادت هدف خلقت،
لینک های مرتبط :
          
دوشنبه 19 بهمن 1394
دوشنبه 19 بهمن 1394 12:07 ب.ظ
آیا کسی از وبلاگت بازدید میکنه؟ با ما در انجمن وبلاگ نویس ها همراه شوید و نام وبلاگتون رو در کنار صدها وبلاگ دیگر ثبت کنید. وبلاگ شما هم دیده خواهد شد
محمود امیریان
انشاء الله
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.





آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی
from www.Avazak.ir-Design By: Avazak.ir --> ---- ---- چاپ این صفحه ---- ---

در كل اینترنت
در این سایت
میان صفحات فارسی